IRIDADEAE

Dit is ’n groot familie meerjarige plante, baie met pragtige, opsigtelike blomme. Blare groei gewoonlik vertikaal tot die stam en omsluit die blomsteel by die basis daarvan. Baie spesies se blare het ’n verdikte hoofaar. Blomme word ’n klein trossies of in ’n rits gerangskik. Daar is meestal ses kroonblare, almal ewe groot of van verskillende groottes, met die boonstes (dorsale kroonblare) gewoonlik groter as die res. Baie is helderkleurig met kenmerkende strepe of kolle. Baie eindig in ’n buis, en baie hou net vir een dag. Baie is welriekend. Saad is dikwels in ’n droë saadhuis wat aan drie kante oopskiet om die sade vry te stel. Daar is wêreldwyd ongeveer 65 genera in die familie met 1800 spesies. In die Kaapse blomstreek is daar al 27 genera opgeteken met 707 spesies. Die meeste spesies verkies klipperige leemgrond, aangesien dit dreinering verbeter. Party groei ook in vleie en selfs in sand. Hulle word gevind van die hoogwatermerk tot ’n hoogte van meer as 3 000 m. Die grootste genera is Gladiolus, Iris en Moraea (almal met meer as 200 spesies). Baie spesies kom in ’n baie klein gebied voor, en stedelike en landbou-ontwikkeling hou vir hulle ’n groot bedreiging in. Die naam IRIDACEAE is in 1753 deur Linaeus toegeken en verwys na die Griekse godin Iris wat met die reënboog afgegly het om boodskappe van die berg Olimpus na die aarde te neem. Die baie kleure van hierdie familie het Linaeus klaarblyklik aan die reënboog laat dink. Die meeste IRIDACEAE verkies ’n klimaat met ’n droë of koue seisoen wanneer die bolle dormant is. Die meeste verloor hul blare in daardie seisoen. Immergroen spesies is beperk tot areas met baie reën of wat deur die jaar klam is. Die blare en stam sterf wanneer die bol dormant is. Die bol kan in tye wat nie geskik is vir groei nie (soos droogte of brande) ondergronds oorleef. Sodra die eerste reën na ’n brand of droogte val, verskyn die plante weer bogronds; trouens baie is op hulle beste en blom op hul weligste na ’n brand.